Pierwsza pomoc przedmedyczna

„Pierwsza pomoc przedmedyczna”

Nigdy nie wiadomo, kiedy zdarzy się wypadek lub inna sytuacja wymagająca natychmiastowej reakcji, dlatego nawet najmłodsze dzieci warto uczyć, jak zachować się w przypadku niebezpieczeństwa. W grupie „Motylków” zrealizowano temat kompleksowy dotyczący pierwszej pomocy. Odwiedził nas również pan z Akademii Pozytywnej Edukacji, który wytłumaczył i pokazał na fantomie jak udzielać pierwszej pomocy. Jeszcze do niedawna dziecięcy głos w słuchawce telefonu pogotowia ratunkowego traktowany był jako żart, a uwaga rodziców skupiała się głównie na zabranianiu dzieciom korzystania z telefonów. Po tragicznych wypadkach, kiedy mali bohaterowie ratowali życie swoich najbliższych, coraz częściej mówi się o potrzebie nauki dzieci zachowania w niebezpiecznych sytuacjach. Ważne jest, aby przy takiej nauce uwzględnić zarówno wiek rozwojowy, jak i możliwości psychofizyczne. Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym nie są jeszcze predysponowane do nauki reanimacji, czy resuscytacji, niemniej jednak warto rozpocząć edukację dotyczącą podstaw pierwszej pomocy przedmedycznej, a przede wszystkim umiejętności zachowania się w sytuacji zagrożenia życia. Rozwój psychiczny dziecka w wieku przedszkolnym jest ściśle związany z jego rozwojem fizycznym, rozwojem działalności, rozwojem kontaktów społecznych itp. Istotną rolę w rozwoju dziecka oprócz osobistego doświadczenia odgrywa również naśladownictwo, które sprzyja wytwarzaniu się związków czasowych przy powtarzaniu słów i naśladowaniu czynności samego dorosłego. Gotowość dziecka do podjęcia nauki w szkole uwarunkowana jest jego ogólną dojrzałością psychologiczną, umysłową oraz emocjonalno-społeczną, warto zatem mieć na uwadze wszystkie te aspekty przy nauce dzieci. Rozwój różnorodnych form orientacyjno-badawczej działalności dziecka tworzy przesłanki do kształtowania się działań i umiejętności myślenia.
W wieku przedszkolnym wrażliwość słuchowa dziecka wzrasta prawie dwukrotnie,
a spostrzeganie pod koniec wieku przedszkolnego nabiera charakteru coraz bardziej zorganizowanego, celowego i odgrywa ważną rolę w całym rozwoju umysłowym dziecka. Wyobrażenia postrzeganych wcześniej przedmiotów, zjawisk i czynności – stanowią podstawę treści orientacyjno-badawczej działalności dziecka, jego wiadomości o świecie. Na początku okresu przedszkolnego dominuje u dziecka wyobraźnia bierna i mimowolna, mająca charakter odtwórczy. Dziecku należy zatem zaprezentować i dokładnie wyjaśnić zasady udzielania pierwszej pomocy, wplatając w to formy adekwatne do jego wieku rozwojowego, a więc zabawę, różnorodne formy naśladowania itp. W związku z tym, iż pod koniec tego wieku wyobraźnia dziecka staje się coraz bardziej twórcza i dowolna, stanowi to również duże pole do działania dla nauczyciela lub opiekuna. Wiek przedszkolny odgrywa również bardzo ważną rolę w rozwoju pamięci człowieka. Pojemność pamięci u dziecka w tym okresie powiększa się szybko, związana jest ona w dużej mierze z działalnością dziecka; najwięcej nowych faktów i słów zapamiętuje ono podczas zabawy. Początkowo pamięć ma charakter mimowolny, zaś pamięć dowolna zaczyna się dopiero rozwijać. Rozwój pamięci dowolnej u dziecka w tym wieku zależy w pewnym stopniu od właściwości uwagi i zmian, jakie w nich zachodzą. U dzieci w wieku przedszkolnym przeważa uwaga mimowolna; uwaga dowolna, jeżeli nawet jest, to trwa bardzo krótko, jest rozproszona; dziecko nie potrafi się jeszcze przez dłuższy czas skupić na jednym przedmiocie, nauczanie zatem powinno się odbywać w formie różnorodnych działań, przede wszystkim zaś zabawy, nie monotonnego wykładu. Myślenie w wieku przedszkolnym nie stanowi jeszcze odrębnej i samodzielnej czynności poznawczej, wyróżnia się tu dwa rodzaje tego procesu: myślenie sensoryczno-motoryczne i konkretnio-wyobrażeniowe. W związku z tym, iż podporządkowane jest ono raczej działaniom praktycznym, wiedzę tę należy wykorzystać w planowaniu działalności edukacyjnej najmłodszych. Początkowo w umyśle dzieci nie funkcjonują jeszcze struktury pojęciowe, lecz równoważniki pojęć. Jest to okres tzw. przed pojęciowy,
a tworzenie tzw. „pseudo pojęć” stanowi niezwykle ważny szczebel pośredni między kompleksowym a pojęciowym. Należy zatem starannie dobierać język nauczania pierwszej pomocy. Dziecku będzie trudno zrozumieć pojęcie np. resuscytacji, ponieważ w tym samym czasie kształtują się także pojęcia potoczne, które dopiero
w okresie późnego dzieciństwa, w dalszych stadiach rozwojowych, mogą stać pojęciami naukowymi. W procesie przyswajania pojęć dziecko przechodzi od pojęć prostych do coraz bardziej złożonych lub od ogólnych do specyficznych (ujmowanie przedmiotów i zjawisk globalnie). Wskaźnikiem poziomu opanowania przez dziecko jakiegoś pojęcia jest sposób jego zdefiniowania. W wieku przedszkolnym przeważają definicje celowe, użytkowe i funkcjonalne, związane z subiektywnym, a niekiedy jeszcze egocentrycznym ujmowaniem świata. Do czynności umysłowych dziecka
w wieku przedszkolnym, prowadzących do kształtowania pojęć zaliczamy

  • analizę (dzielenie całości na części składowe)
  • syntezę (scalanie elementów w jedną całość)
  • abstrahowanie (wyodrębnianie jednej lub kilku cech przedmiotu lub zjawiska
    i pominięcie innych jego właściwości)
  • uogólnianie (polega na ujęciu danej cechy jako wspólnej własności całej kategorii przedmiotów lub zjawisk)
  • porównywanie (znajdowanie różnic i podobieństw między przedmiotami).
    W wieku przedszkolnym przeważa ujmowanie różnic, gdyż dziecku trudno odszukać cechy wspólne lub „takie same wśród różnych”.

    Omówione czynności umysłowe odgrywają również ważną rolę w rozwiązywaniu problemów przez dzieci. Pierwsze formy rozumowania i wnioskowania także można zaobserwować już u małego dziecka, a ich najszybszy rozwój obserwuje się właśnie w wieku przedszkolnym. W okresie tym rozumowanie dziecka przebiega już nie tylko na podstawie wyobrażeniowej. Ważną rolę w rozumowaniu odgrywają przede wszystkim symbole słowne. Wiek przedszkolny to także okres dużych zmian w sferze emocjonalnej dziecka. Zmiany i rozwój życia emocjonalnego dziecka następują dzięki procesowi uczenia się, dzięki kojarzeniu bodźców i sytuacji dotychczas obojętnych
z takimi, w których dana emocja czy uczucie wystąpiło. W miarę rozwoju działalności oraz w miarę tworzenia się u dziecka nowych zainteresowań, powstania nowych potrzeb, uczucia jego zmieniają się, przekształcają i rozwijają. Uczucia określane jako przyjemne, tj: zadowolenie, radość, miłość, przyjemność – są istotnym czynnikiem normalnego rozwoju dziecka. Natomiast uczucia przykre – strach, złość, zazdrość – zwłaszcza, kiedy są silne i częste, mogą hamować działalność dziecka,
a nawet opóźniać jego rozwój. W wieku przedszkolnym przypada okres największego nasilenia strachu specyficznego w ramach prawidłowego rozwoju dziecka. Szereg zachowań emocjonalnych jest ściśle związanych ze strachem, w tym sensie, że strach jest u nich elementem dominującym. Do najważniejszych zaliczamy: nieśmiałość, zakłopotanie, zmartwienie, lęk. Gniew, złość wywołują
u dzieci przedszkolnych podobne przyczyny, co i w innych okresach, a więc przymus, ograniczenie swobody działania, zabranie ulubionej zabawki, nagana, kara, czyli sytuacje frustrujące. Dość powszechnym uczuciem u dziecka w wieku przedszkolnym jest również zazdrość, najczęściej o uczucia bliskich osób, czasami
o inne dziecko – bardziej wyróżnione czy zabawki. Zazdrość wywołuje silne napięcie i przejawia się w różnych formach zachowania się dziecka: w agresji, wrogości, przygnębieniu, niechęci, chęci zwrócenia na siebie uwagi. Emocje, które staną się siłami dominującymi w życiu dziecka, zależą głównie od środowiska, w jakim dziecko wzrasta, od stosunków łączących je z osobami znaczącymi oraz od otrzymywania wskazówek, jak należy kontrolować swoje emocje. Emocje, które uzyskały znaczenie dominujące, oddziałują na osobowość dziecka, a poprzez nią, na jego przystosowanie psychiczne i społeczne. Rozwój społeczny polega na zdobywaniu przez dziecko dojrzałości do współżycia w społeczeństwie. Dorośli wprowadzają dziecko w świat wytworów społecznych i uczą form zachowania przyjętych w danej kulturze, jest to zatem również dobry okres na wprowadzanie podstaw zachowania się w sytuacji zagrożenia lub konieczności udzielenia pomocy. Grupą społeczną oddziałującą na przebieg socjalizacji jest przede wszystkim rodzina. Rodzice,
a później wychowawcy i nauczyciele starają się za pomocą określonych oddziaływań tak kierować zachowaniem dziecka, aby przyswoiło te elementy roli, które w danym okresie ma pełnić. W okresie przedszkolnym obserwuje się wyraźny postęp
w uspołecznianiu dzieci. Uczą się one przystosowywać do innych, brać udział
w zabawach grupowych, podporządkowywać prawidłom i przepisom obowiązującym w grupie. Ich udział w życiu grupy staje się aktywny. Rozwija się u nich poczucie odpowiedzialności, samodzielność, umiejętność podporządkowania swoich działań określonemu celowi, umiejętność samooceny. Kształtują się uczucia przyjaźni
z innymi, potrzeba aprobaty, uznania i współdziałania.

Jak uczyć najmłodszych zasad udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej?
Uwzględniając przedstawione uwagi dotyczące rozwoju psychospołecznego
i psychofizycznego dziecka w wieku przedszkolnym, należy dokładnie zaplanować proces nauczania związany z zachowaniem w sytuacji konieczności udzielenia pomocy potrzebującym, a przede wszystkim umiejętności radzenia sobie w sytuacji zagrożenia. Zajęcia z udzielania pierwszej pomocy w grupie „Motylków” :

  • wspólnie z dziećmi wykonano plansze z numerami alarmowymi,
  • numery alarmowe zostały umieszczone na gazetce dydaktycznej w sali,
  • wytłumaczono zasady, w jakich przypadkach należy dzwonić pod numery alarmowe,
  • przećwiczono z dziećmi rozmowę z operatorem,

Najważniejszą pomocą, jakiej może udzielić dziecko, jest zawiadomienie dorosłych i sprowadzenie profesjonalnej pomocy.

   opracowała mgr Milena Bednarek

20160224_150917 20160224_150448 20160224_150420 20160224_150411 20160224_150407 20160224_152719